देश: मंगोलिया
ग्राहकाचा प्रकार: मध्यम आकाराचे एकात्मिक गोमांस जनावरे आणि मेंढ्यांचे फीडलॉट (८,५०० जनावरे, १२,००० मेंढ्या, फीडलॉटपासून अंतिम टप्प्यापर्यंतची प्रक्रिया)
खाद्याचा प्रकार: रवंथ करणाऱ्या जनावरांसाठी संपूर्ण खाद्य गोळ्या (बार्ली-गव्हाचा कोंडा-गवत-मोहरीच्या पिठावर आधारित)
उपकरणे: विस्तारित दुहेरी-थर कंडिशनरसह होंगयांग HYPM-508 रिंग डाय पेलेट मिल, SFSP हॅमर मिल, ट्विन-शाफ्ट पॅडल मिक्सर, काउंटर-फ्लो कूलर
वार्षिक खाद्य उत्पादन: २२,००० टन
मुख्य परिणाम: PDI ८६.२% वरून ९४.६% पर्यंत सुधारला; हिवाळ्यातील दैनंदिन वजनवाढ १५% ने वाढली (जनावरांसाठी दररोज ०.७२ वरून ०.८३ किलो); वार्षिक खाद्य खर्चात अंदाजे ८७ दशलक्ष MNT ची बचत.
पार्श्वभूमी
मंगोलियाचे पशुधन क्षेत्र हे राष्ट्रीय अर्थव्यवस्थेचा कणा आहे. २०२३ पर्यंत येथील पशुधनाची संख्या ६४.७ दशलक्ष इतकी पोहोचली असून, देशाच्या ११२ दशलक्ष हेक्टर कुरणभूमीवर प्रामुख्याने पारंपरिक मोकळ्या कुरणचराईद्वारे त्यांचे व्यवस्थापन केले जाते. तथापि, या विस्तृत प्रणालीला वाढत्या संरचनात्मक दबावांचा सामना करावा लागत आहे. आशियाई विकास बँकेने (ADB) अतिचराई आणि हवामान बदल यांना कुरणभूमीच्या ऱ्हासाची प्रमुख कारणे म्हणून ओळखले आहे. तसेच, सर्व प्रदेशांमध्ये पशुधनाची संख्या धारण क्षमतेपेक्षा जास्त असल्याचे नमूद केले आहे — पश्चिमेकडील १०६% पासून ते उलानबातार कॉरिडॉरमधील अशाश्वत २,६७२% पर्यंत. ADB च्या अहवालात मंगोलियाचे पशुधन क्षेत्र 'उत्पादक आणि पशुपालक' प्रणालीऐवजी 'वापरकर्ता आणि संरक्षक' मॉडेलवर कार्यरत असल्याचे म्हटले आहे, जिथे पशुपालक प्रति जनावर उत्पादकतेवर लक्ष केंद्रित करण्याऐवजी जनावरांच्या संख्येला बचतीचे एक साधन मानतात.
हवामान बदलामुळे, कोरड्या उन्हाळ्यानंतर येणाऱ्या तीव्र हिवाळ्यांची (ज्यात खोलवर बर्फवृष्टी, हिमकण आणि तापमान उणे ४०°C च्या खाली जाते) घटना अधिक वारंवार घडू लागली आहे. २००० ते २०२३ या काळात मंगोलियाने सहा मोठ्या 'झुड' घटना अनुभवल्या. केवळ २०२३-२०२४ च्या हिवाळ्यातच अंदाजे ५९ लाखांपेक्षा जास्त पशुधनाचे नुकसान झाले. हे नुकसान प्रामुख्याने अशा जनावरांमध्ये होते, जी अपुऱ्या पूरक आहारामुळे हिवाळ्यात खराब शारीरिक स्थितीत होती. मंगोलियाच्या 'व्हिजन २०५०' या विकास धोरणात "एकूण पशुधनाच्या संख्येवरून सर्वांगीण उत्पादकतेकडे" होणाऱ्या संक्रमणाला स्पष्टपणे प्राधान्य दिले आहे, ज्याच्या पहिल्या टप्प्यात (२०२१-२०३०) आधुनिक पशुखाद्य उत्पादनाला पायाभूत स्तंभ म्हणून लक्ष्य केले आहे.
उलानबातारच्या नैऋत्येस सुमारे १२० किलोमीटर अंतरावर असलेल्या टोव्ह प्रांतातील एका मध्यम आकाराच्या एकात्मिक पशुखाद्य केंद्राने या बदलाची निकड ओळखली. हे केंद्र ८,५०० मांसल गुरे आणि १२,००० मेंढ्या एकत्रित चराई-अंतिम टप्प्याच्या मॉडेलवर सांभाळत होते, ज्यासाठी वाटप केलेल्या १,७०,००० हेक्टर हिवाळी कुरणातून चारा मिळवला जात होता. २०२३-२०२४ च्या 'झुड' (dzud) वादळातील नुकसानीनंतर, व्यवस्थापन संघाने असा निष्कर्ष काढला की केवळ चाऱ्यावर अवलंबून राहणे आता व्यवहार्य नाही. त्यांनी मंगोलियन हिवाळ्यात, जेव्हा सभोवतालचे तापमान नियमितपणे -३०°C पर्यंत खाली येते आणि कधीकधी -४०°C पर्यंत पोहोचते, तेव्हाही विश्वसनीयपणे काम करू शकणारी एक जागेवरच संयुक्त खाद्य गोळ्या (compound feed pelleting) सुविधा स्थापित करण्याचा प्रयत्न केला.
आव्हान
पूर्वी, फीडलॉटमध्ये हिवाळ्यात गुरांना देशी गवताचा चारा दिला जात असे, ज्यामध्ये मोकळी बार्ली आणि गव्हाचा कोंडा पूरक म्हणून दिला जात असे. हे खाद्य ट्रॅक्टरने ओढल्या जाणाऱ्या फीडर्सचा वापर करून दिवसातून दोनदा हाताने वाटले जात असे. पेलेटिंगमध्ये गुंतवणूक करण्याच्या निर्णयामागे तीन परस्परसंबंधित समस्या कारणीभूत होत्या:
मोसमी वजन घट. २०२२-२०२३ आणि २०२३-२०२४ च्या हिवाळ्यातील अंतर्गत नोंदींनुसार, पाच महिन्यांच्या थंडीच्या काळात (नोव्हेंबर ते मार्च) प्रति जनावर दररोज सरासरी १८०-२२० ग्रॅम वजन घट दिसून आली. हिवाळ्यात प्रवेश करताना ३८०-४२० किलो वजनाची असलेली जनावरे एप्रिलमध्ये साधारणपणे ३४०-३७० किलो वजनाची होऊन बाहेर पडली — म्हणजेच प्रति जनावर ४०-५० किलो वजनाची निव्वळ घट झाली, जी प्रचलित गोमांसाच्या दरांनुसार प्रति जनावर अंदाजे MNT ३२०,०००-४००,००० च्या बाजारमूल्याचे नुकसान दर्शवते.
चाऱ्याची नासाडी. वाऱ्याच्या गवताळ प्रदेशात मोकळा चारा आणि धान्य खाऊ घातल्याने अंदाजे २५-३०% चाऱ्याची नासाडी झाली, कारण हलके कण खाण्यापूर्वीच उडून जात होते. याचा विशेषतः मेंढ्यांवर परिणाम झाला, कारण जव (बार्ली) चे बारीक दाणे बर्फात मिसळून कळपाला खाण्यासाठी अनुपलब्ध झाले.
पूरक खाद्याच्या गुणवत्तेत विसंगती. या संस्थेने २०२३ च्या हिवाळ्यात उलानबातारजवळील एका गिरणीतून मिश्र खाद्य खरेदी करण्याचा प्रयोग केला होता, परंतु पेलेट्सची टिकाऊपणा अनियमित होती. खरेदी केलेल्या लॉटच्या प्रयोगशाळेतील विश्लेषणातून पेलेट टिकाऊपणा निर्देशांक (PDI) मूल्ये ८३% ते ८८% दरम्यान चढ-उतार होत असल्याचे दिसून आले. १२० किलोमीटरहून अधिक अंतराच्या, अंशतः पक्क्या आणि खडीच्या रस्त्यांवरून झालेली वाहतूक — आणि त्यासोबतच गोठवणारे तापमान, ज्यामुळे खराब स्थितीत असलेले पेलेट्स ठिसूळ झाले — यामुळे खाद्याच्या ठिकाणी पोहोचल्यावर बारीक कणांचे वजन नियमितपणे १८% पेक्षा जास्त असायचे.
पशुवैद्यकीय पथकाने एका पुनरावर्ती नमुन्याची नोंद केली: ज्या गुरांच्या आहारात बारीक कणांचे प्रमाण जास्त होते, त्यांच्यामध्ये रुमिनल ॲसिडोसिसचे प्रमाण वाढलेले दिसून आले. याचे संभाव्य कारण म्हणजे, सामान्य रवंथ प्रक्रियेला बगल देऊन बारीक कर्बोदकांच्या कणांचे वेगाने होणारे किण्वन. हे निरीक्षण रवंथ करणाऱ्या प्राण्यांच्या पोषणावरील प्रस्थापित संशोधनाशी सुसंगत होते, जे दर्शवते की फीडलॉटमधील गुरांमध्ये पेलेटची अखंडता थेट रुमेनच्या आरोग्यावर परिणाम करते.
Hongyang च्या उपाय
ऑगस्ट २०२५ मध्ये, लियांग होंगयांग फीड मशिनरी कंपनी लिमिटेडने HYPM-508 रिंग डाय पेलेट मिलवर आधारित एक संपूर्ण पेलेटिंग लाइन वितरित करून कार्यान्वित केली, जिची रचना खालीलप्रमाणे आहे:
पेलेट मिल: HYPM-508, १३२ किलोवॅट मुख्य मोटर, ५०८ मिमी रिंग डायचा आतील व्यास
रिंग डाय: स्टेनलेस स्टील X46Cr13, HRC 54-56 पर्यंत व्हॅक्यूम हार्डनिंग केलेले, 6.0 मिमी छिद्राचा व्यास, कॉम्प्रेशन रेशो 1:8.5
कंडिशनिंग सिस्टीम: स्टीम जॅकेट इन्सुलेशनसह विस्तारित दुहेरी-थर कंडिशनर (रिटेन्शन टाइम ५५-७० सेकंद, डाय इनलेटवर मॅश तापमानाचे लक्ष्य ७५-८०°C)
सहायक उपकरणे: होंगयांग एसएफएसपी हॅमर मिल (९० किलोवॅट, ३.० मिमी स्क्रीन), ट्विन-शाफ्ट पॅडल मिक्सर (१,००० किलो/बॅच), इन्सुलेटेड एअर इनटेकसह काउंटर-फ्लो कूलर
डिझाइन थ्रुपुट: रवंथ करणाऱ्या प्राण्यांच्या संपूर्ण खाद्यावर आधारित ४.०-४.५ टन/तास
हिवाळी मोहिमेच्या यशासाठी तीन अभियांत्रिकी निर्णय निर्णायक ठरले:
थंड हवामानासाठी कंडिशनिंगची रचना. मंगोलियातील हिवाळ्यामुळे, उष्णता न दिलेल्या सायलोमध्ये साठवलेले धान्य जनावरांना खाऊ घालण्याच्या वेळी -25°C किंवा त्याहूनही कमी तापमानापर्यंत पोहोचू शकते. 20-30 सेकंदांचा रिटेन्शन टाइम असलेले सामान्य सिंगल-लेयर कंडिशनर्स गोठलेल्या मॅशला जिलेटिनायझेशन तापमानापर्यंत आणू शकत नाहीत. होंगयांगच्या अभियांत्रिकी टीमने 55-70 सेकंदांच्या प्रभावी रिटेन्शन टाइमसह आणि 5.0 बार स्टीम इंजेक्शनसह एक विस्तारित डबल-लेयर कंडिशनर निर्दिष्ट केले — जे समशीतोष्ण हवामानात वापरल्या जाणाऱ्या सामान्य 3.5-4.0 बारपेक्षा जास्त आहे. उष्णतेचा अपव्यय कमी करण्यासाठी कंडिशनरच्या जॅकेटला 50 मिमी मिनरल वूल इन्सुलेशनने गुंडाळले होते आणि गॅल्वनाइज्ड स्टीलचे आवरण दिले होते. -28°C वातावरणीय तापमानात केलेल्या कमिशनिंग चाचण्यांदरम्यान, या प्रणालीने डाय इनलेटवर मॅशचे तापमान सातत्याने 75-80°C पर्यंत पोहोचवले, ज्यामुळे आयोडीन स्टेनिंग चाचण्यांद्वारे पुष्टी केल्यानुसार स्टार्च जिलेटिनायझेशनचा दर 35-38% पर्यंत पोहोचला.
रवंथ करणाऱ्या प्राण्यांच्या आहारासाठी रिंग डाय कॉम्प्रेशन रेशोचे ऑप्टिमायझेशन. या उपक्रमाच्या खाद्याची रचना — ३५% बार्ली, २०% गव्हाचा कोंडा, २५% देशी गवताचा चारा (३.० मिमी पर्यंत दळलेला), १५% मोहरीचे पीठ, ५% खनिज-जीवनसत्त्व प्रीमिक्स — यामुळे पेलेटिंग प्रोफाइल आव्हानात्मक बनले. चारा आणि कोंड्यामधील उच्च फायबर प्रमाणामुळे नैसर्गिक बंधन कमी होते, तर रवंथ करणाऱ्या प्राण्यांच्या पोषणासाठी अनुकूल असलेली जाडसर दळण (१.५-२.५ मिमी) कोंबड्यांच्या बारीक दळणाच्या आहाराच्या तुलनेत स्टार्चच्या जिलेटिनायझेशनसाठी कमी पृष्ठभाग उपलब्ध करून देते. होंगयांगच्या ॲप्लिकेशन टीमने प्रत्यक्ष हिवाळी रचनेसह चार दिवसांची ऑन-साइट चाचणी घेतली, ज्यामध्ये १:७, १:८.५ आणि १:१० या कॉम्प्रेशन रेशोंची चाचणी केली. १:८.५ गुणोत्तराने — ५१ मिमी प्रभावी संपीडन लांबी असलेल्या ६.० मिमी डायचा वापर करून — सर्वोत्तम संतुलन साधले: पेलेट मिल मोटरवर २२.४ kWh/टन विशिष्ट ऊर्जा वापरासह ९४.६% PDI (होल्मेन पद्धत, हिवाळ्यातील वाहतुकीच्या परिस्थितीचे अनुकरण करण्यासाठी -३०°C तापमानात २४ तास गोठवून तपासलेली). १:१० गुणोत्तराने PDI मध्ये किंचित वाढ होऊन तो ९५.८% झाला, परंतु विशिष्ट ऊर्जा २७.१ kWh/टन पर्यंत वाढली, जी २१% वाढ होती आणि ती ऑपरेशनच्या डिझेल-जनरेटर वीज खर्चाच्या संरचनेत सामावून घेता आली नाही. १:७ गुणोत्तराने केवळ ८९.३% PDI प्राप्त झाला, जो ऑपरेशनच्या ९०% किमान लक्ष्यापेक्षा कमी होता.
गोठण-प्रतिरोधक डाय पूर्व-तापमान प्रक्रिया. प्रत्येक हिवाळी उत्पादन शिफ्टपूर्वी, रिंग डाय आणि रोलर्सना पूर्व-तापमानित केले जात असे. यासाठी, कंडिशनरमधून वाफ प्रवाहित करून मिल २५-३० मिनिटे नो-लोडवर चालवली जात असे, ज्यामुळे पहिला मॅश टाकण्यापूर्वी डायचे तापमान २८-३२°C पर्यंत वाढत असे. होंगयांग अभियंते आणि फीडलॉटच्या देखभाल टीमने संयुक्तपणे विकसित केलेल्या मंगोलियन-भाषेतील मानक कार्यप्रणालीमध्ये (SOP) नमूद केलेल्या या प्रक्रियेमुळे, डिझाइन पुनरावलोकन टप्प्यात एक धोका म्हणून ओळखल्या गेलेल्या कोल्ड-स्टार्ट डाय ब्लॉकेजच्या घटना टाळल्या गेल्या.
निकाल
संपूर्ण हिवाळी चक्रासह (नोव्हेंबर २०२५ ते मार्च २०२६) बारा महिन्यांच्या कार्यकाळानंतर, फीडलॉटच्या अंतर्गत उत्पादन आणि पशुवैद्यकीय नोंदींमध्ये खालील गोष्टी नोंदवल्या गेल्या:
मेट्रिक होंगयांग-पूर्व (हिवाळा २०२३-२०२४) होंगयांग-नंतर (हिवाळा २०२५-२०२६) बदल
— — — —
पेलेट टिकाऊपणा निर्देशांक (PDI) ८६.२% (खरेदी केलेले खाद्य) ९४.६% (जागेवरचे) +८.४ गुण
बंकमधील बारीक खाद्य कण १८.३% ५.१% -१३.२ पॉइंट्स
गुरांची हिवाळी दैनंदिन वाढ -०.१८ किलो/दिवस (घट) +०.८३ किलो/दिवस (वाढ) +१.०१ किलो/दिवस निव्वळ
मेंढीची हिवाळ्यातील दैनंदिन वाढ -०.०६ किलो/दिवस (घट) +०.१९ किलो/दिवस (वाढ) +०.२५ किलो/दिवस निव्वळ
खाद्य वाया जाण्याचा दर २७% ६% -२१ गुण
पेलेट मिलची विशिष्ट ऊर्जा — २२.४ किलोवॅट-तास/टन —
रिंग डाय थ्रुपुट आयुर्मान — ७,२०० टन (सध्या सुरू) —
वार्षिक खाद्य खर्च (२२,००० टन) ३.४१ अब्ज एमएनटी ३.३२ अब्ज एमएनटी - ८७ दशलक्ष एमएनटी
हिवाळ्यातील वजन घटण्यापासून ते वजन वाढण्यापर्यंतचा बदल हा सर्वात आर्थिकदृष्ट्या महत्त्वपूर्ण परिणाम आहे. केवळ गुरांचा विचार केल्यास, १५० हिवाळ्याच्या दिवसांमध्ये दररोज ०.१८ किलो वजन घटण्यापासून ते ०.८३ किलो वजन वाढण्यापर्यंतचा बदल हा प्रति जनावर अंदाजे १५१ किलोची निव्वळ सुधारणा दर्शवतो — जे एप्रिल २०२६ च्या घाऊक गोमांसाच्या किमतीनुसार, प्रति जनावर अंदाजे १.२ दशलक्ष MNT मूल्याच्या अतिरिक्त विक्रीयोग्य वजनाच्या बरोबरीचे आहे. ८,५०० गुरांचा विचार करता, अंदाजित वार्षिक महसुलातील वाढ १० अब्ज MNT पेक्षा जास्त आहे.
चाऱ्याची नासाडी २७% वरून ६% पर्यंत कमी झाल्यामुळे — ही २१-टक्केवारीची सुधारणा आहे — वार्षिक ८७ दशलक्ष MNT च्या चाऱ्यावरील खर्चात होणाऱ्या बचतीमध्ये याचा मोठा वाटा आहे. पेलेटच्या स्वरूपामुळे मोकळ्या गवताळ प्रदेशात सैल गवत आणि धान्य खाऊ घालताना वाऱ्यामुळे होणारी नुकसानीची समस्या दूर झाली, तसेच सुधारित टिकाऊपणामुळे या पेलेट्स यांत्रिक ऑगर वितरण आणि गोठवणाऱ्या थंडीतही शाबूत राहिल्या.
रिंग डायने जून २०२६ पर्यंत ७,२०० टन थ्रुपुट पूर्ण केले आणि ती सेवेत राहिली, मासिक तपासणी दरम्यान केलेल्या बोअर वेअरच्या मोजमापांमध्ये एकसमान झीज दिसून आली, जी होंगयांगच्या ८,५००-९,००० टनच्या अंदाजित बदली मर्यादेच्या आत होती — हे कंपनीच्या एस्टोनिया थंड-हवामान संदर्भ केसमध्ये नोंदवलेल्या कामगिरीशी सुसंगत आहे.
ग्राहकांचा अभिप्राय
फीडलॉटचे ऑपरेशन्स मॅनेजर, बटबायर गानबोल्ड यांनी जून २०२६ च्या आढाव्यात या प्रकल्पावर आपले मत व्यक्त केले:
आम्ही चिनी, युरोपियन आणि रशियन पुरवठादारांकडून उपकरणांचा विचार केला. तांत्रिक तयारीच्या बाबतीत होंगयांगने बाजी मारली. आम्ही करारावर सही करण्यापूर्वी, त्यांच्या अभियंत्यांनी आमच्या जागेवर एक आठवडा घालवला. त्यांनी आमच्या बार्लीमधील ओलाव्याचे प्रमाण मोजले, आमच्या गवत दळण्याच्या वैशिष्ट्यांची चाचणी केली आणि मागील पाच वर्षांतील आमच्या हिवाळ्यातील तापमानाच्या नोंदींचे विश्लेषण केले. त्यांनी आमच्या कच्च्या मालासाठी आणि हवामानासाठी खास तयार केलेले रिंग डाय कॉम्प्रेशन रेशो आणि कंडिशनिंग स्पेसिफिकेशन सादर केले — ही केवळ कॅटलॉगमधील शिफारस नव्हती. इतर कोणत्याही पुरवठादाराने इतक्या सखोल पातळीवरचा अभ्यास केला नव्हता.
गानबोल्ड यांनी नमूद केले की, फीडलॉटचा हिवाळी मृत्यूदर — जो २०२३-२०२४ च्या हिवाळ्यात ६.२% पर्यंत पोहोचला होता — तो २०२५-२०२६ मध्ये १.७% पर्यंत कमी झाला. याचे मुख्य कारण म्हणजे, जनावरांना गोळ्यांच्या स्वरूपातील संपूर्ण खाद्य दिल्यावर त्यांची शारीरिक स्थिती सुधारली आणि ती तशीच टिकून राहिली. त्यांनी पुढे सांगितले की, फीडलॉटने आपली फिनिशिंग क्षमता २,००० जनावरांनी वाढवली आहे आणि सेलेंगे प्रांतातील अशाच प्रकारच्या हिवाळी खाद्याच्या आव्हानांना तोंड देणाऱ्या एका शेजारील संस्थेला होंगयांगची शिफारस केली आहे.
निष्कर्ष
टॉव्ह प्रांताचे उदाहरण हे दर्शवते की, योग्यरित्या विकसित केलेल्या रिंग डाय तंत्रज्ञानासह मिश्रित खाद्य पेलेटिंगमुळे मंगोलियाच्या अत्यंत थंड खंडीय हवामानात हिवाळी पशुधन व्यवस्थापनात आमूलाग्र बदल घडू शकतो. होंगयांगच्या HYPM-508 ने -35°C पर्यंत पोहोचलेल्या वातावरणीय तापमानातही, सलग सहा हिवाळ्याच्या महिन्यांत स्थिर आणि उच्च-टिकाऊ रवंथ करणाऱ्या जनावरांच्या खाद्याच्या गोळ्या पुरवल्या, ज्यामुळे हंगामी वजन घटीचे सातत्यपूर्ण वजन वाढीत रूपांतर करणे शक्य झाले. यशाचे तीन तांत्रिक आधारस्तंभ — गोठवलेल्या कच्च्या मालासाठी विस्तारित कंडिशनिंग, उच्च-तंतुमय रवंथ करणाऱ्या जनावरांच्या आहारासाठी अचूक कॉम्प्रेशन रेशो जुळवणे आणि गोठण्यास-प्रतिरोधक कार्यपद्धती — हे व्हिजन २०५० अंतर्गत मंगोलियाच्या व्यापक खाद्य क्षेत्राच्या आधुनिकीकरणासाठी एक अनुकरणीय संदर्भ प्रदान करतात.
हे प्रकरण विकसनशील पशुधन अर्थव्यवस्थांमधील खाद्य उपकरणांच्या खरेदीसाठी एक व्यापक धडा देखील अधोरेखित करते: उपयोजन अभियांत्रिकीचे मूल्य कॅटलॉगमधील तपशिलांपेक्षा अधिक आहे. मंगोलियाची मिश्र खाद्य बाजारपेठ वाढत असताना — 6Wresearch च्या अंदाजानुसार, सघन उत्पादनासाठीच्या सरकारी धोरणात्मक प्रोत्साहनांमुळे हे क्षेत्र २०२१ पर्यंत सातत्याने विस्तारत राहील — जे उपकरण पुरवठादार जागेवरच सूत्र विश्लेषण आणि हवामान-विशिष्ट अभियांत्रिकीमध्ये गुंतवणूक करतील, ते देशाच्या विस्तृत चराईतून उत्पादक, लवचिक फीडलॉट प्रणालीकडे होणाऱ्या संक्रमणास पाठिंबा देण्यासाठी सर्वोत्तम स्थितीत असतील.
पोस्ट करण्याची वेळ: २७ जून २०२६
