कार्यकारी सारांश
एएफएमए (ॲनिमल फीड मॅन्युफॅक्चरर्स असोसिएशन) च्या आकडेवारीनुसार, दक्षिण आफ्रिकेच्या पशुखाद्य उद्योगाने २०२५ च्या पहिल्या दहा महिन्यांत अंदाजे ५९.५ लाख टन मिश्रित खाद्याचे उत्पादन केले, जे २०२४ च्या घसरणीनंतर ४.१% ने वाढले आहे. या बाजारपेठेत, दुग्धजन्य जनावरांचे खाद्य हा एक उच्च-मूल्याचा विभाग आहे, जिथे पेलेटच्या गुणवत्तेचा थेट परिणाम दुग्ध उत्पादन आणि फार्मच्या नफ्यावर होतो. या केस स्टडीमध्ये तपासले आहे की, दक्षिण आफ्रिकेतील क्वाझुलू-नताल येथील एका मध्यम आकाराच्या दुग्धजन्य खाद्य गिरणीने, आपला जुना हॉरिझॉन्टल कूलर बदलून, एसझेडएलएच(एचवायपीएम) सिरीजच्या रिंग डाय पेलेट मिलसोबत जोडलेला होंगयांग एसकेएलएन सिरीजचा काउंटरफ्लो कूलर बसवून पेलेटच्या टिकाऊपणाच्या सततच्या समस्यांवर कशी मात केली. याचा परिणाम म्हणून पेलेट टिकाऊपणा निर्देशांकात ८९% वरून ९७% पर्यंत सुधारणा झाली आणि बारीक कणांमध्ये ६०% पेक्षा जास्त घट झाली.
१. औद्योगिक संदर्भ: दक्षिण आफ्रिकेच्या पशुखाद्य बाजारात सुधारणा होत आहे
आयएमएआरसी ग्रुपच्या (IMARC Group) मते, दक्षिण आफ्रिकेतील पशुखाद्य बाजाराचे मूल्य २०२४ मध्ये २.४६ अब्ज अमेरिकी डॉलर होते आणि २०३३ पर्यंत ते ३.१४ अब्ज अमेरिकी डॉलरपर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे, जो २.७४% च्या सीएजीआरने (CAGR) वाढत आहे. दुग्ध उत्पादन हे एक महत्त्वाचे चालक आहे: दक्षिण आफ्रिकेचे कच्च्या दुधाचे उत्पादन २०२४ मध्ये अंदाजे ३.७३ दशलक्ष मेट्रिक टनवर पोहोचले, आणि २०२८ पर्यंत सुमारे २.०% वार्षिक वाढीचा अंदाज आहे (यूएसडीए फॉरेन ॲग्रीकल्चरल सर्व्हिस).
एएफएमएच्या (AFMA) ऑक्टोबर २०२५ च्या पशुखाद्य अहवालानुसार, एकूण मासिक खाद्य उत्पादन ६३२,०६८ टन नोंदवले गेले, जे ऑक्टोबर २०२४ च्या तुलनेत २.७% ची वार्षिक वाढ आहे. एएफएमएचे व्यापार सल्लागार डॉ. लुसियस फालेंग यांनी नमूद केले की, "खाद्य उत्पादनातील मासिक आणि वार्षिक वाढ ही २०२४ च्या मंदीनंतर उद्योगाची पुनर्प्राप्ती दर्शवते." विशेषतः दुग्धजन्य पशुखाद्याच्या मागणीत सातत्यपूर्ण वाढ दिसून आली आहे, कारण व्यावसायिक दुग्धशाळा आपल्या पशुधनाचा आकार वाढवत आहेत आणि पौष्टिकतेमध्ये सातत्य शोधत आहेत.
दुग्ध क्षेत्राला खाद्य पुरवणाऱ्या उत्पादकांसाठी, पेलेटची गुणवत्ता हा केवळ मार्केटिंगचा मुद्दा नसून, ती एक व्यावसायिक गरज आहे. दुभत्या गायी खाद्याच्या स्वरूपाबाबत संवेदनशील असतात; 'जर्नल ऑफ डेअरी सायन्स'मध्ये प्रकाशित झालेल्या अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की, लगद्याच्या (मॅश) खाद्याच्या तुलनेत पेलेटच्या स्वरूपातील खुराकामुळे खाद्य सेवनात सातत्य येते आणि जनावरे खाद्य वेगळे करून खात नाहीत. पेलेटची टिकाऊपणा कमी असल्यामुळे त्याचे बारीक कण तयार होतात, जे जनावरे अनेकदा खाण्यास नकार देतात. यामुळे खाद्याची नासाडी होते आणि पोषक तत्वांचे सेवन असमान होते.
२. ग्राहकापुढील आव्हान
दक्षिण आफ्रिकेच्या प्रमुख दुग्धोत्पादन क्षेत्रांपैकी एक असलेल्या क्वाझुलू-नताल मिडलँड्समध्ये स्थित ही पशुखाद्य गिरणी, दरवर्षी अंदाजे ८,००० मेट्रिक टन दुभत्या जनावरांचे खाद्य उत्पादन करते. ही सुविधा १५० किलोमीटरच्या परिघातील ४० हून अधिक व्यावसायिक दुग्ध फार्मना सेवा पुरवते. येथील उत्पादन लाइन पूर्वी २०१४ मध्ये स्थापित केलेल्या हॉरिझॉन्टल बेल्ट कूलरवर अवलंबून होती.
२०२५ च्या सुरुवातीपर्यंत, गिरणीच्या व्यवस्थापनाने तीन कायमस्वरूपी समस्या ओळखल्या:
पेलेट टिकाऊपणा निर्देशांक (PDI) कमी.** नियमित गुणवत्ता तपासणीत PDI मूल्ये सरासरी ८९% आढळली, जी दुग्धजन्य खाद्य पेलेट्ससाठी असलेल्या ९५% च्या उद्योग मानकापेक्षा कमी आहेत. या कमी PDI चे कारण असमान शीतलीकरण असल्याचे आढळून आले: हॉरिझॉन्टल कूलरच्या एकाच दिशेच्या हवेच्या प्रवाहामुळे पेलेट बेडवर १५ अंश सेल्सिअसपर्यंत तापमानाचा फरक निर्माण झाला, ज्यामुळे पेलेटच्या बाहेरील थरात औष्णिक ताणामुळे तडे गेले.
अतिरिक्त बारीक कण.** बॅगिंग स्टेशनवर तयार झालेल्या बारीक कणांचे प्रमाण वजनाने ४% पेक्षा जास्त झाल्यामुळे, अतिरिक्त चाळणी आणि पुनर्प्रक्रियेची आवश्यकता भासली. यामुळे प्रत्येक शिफ्टमध्ये अंदाजे २.३ अतिरिक्त श्रम तास लागले आणि पुन्हा दळलेला माल पेलेट मिलमधून पुन्हा फिरवल्यामुळे ऊर्जेचा वापर वाढला.
आर्द्रतेतील विसंगती.** अंतिम आर्द्रतेचे प्रमाण १०.५% ते १४.२% दरम्यान बदलत होते, जे १२.०% ± ०.५% च्या लक्ष्यित मानकापेक्षा जास्त होते. क्वाझुलू-नतालच्या उपोष्णकटिबंधीय हवामानात, आर्द्रतेतील विसंगतीमुळे साठवणूक आणि वाहतुकीदरम्यान बुरशीचा धोकाही वाढला.
मिलच्या ऑपरेशन्स मॅनेजरने परिस्थितीचा सारांश सांगितला: “आम्ही डायवर चांगले पेलेट्स तयार करत होतो — पण थंड झाल्यावर त्यांची गुणवत्ता कमी होत होती. आकडेवारीनुसार कूलर हेच मुख्य अडथळा होते.”
३. तंत्रज्ञान मूल्यांकन आणि उपकरण निवड
मिलने तीन पर्यायांचे मूल्यांकन केले: विद्यमान हॉरिझॉन्टल कूलरची दुरुस्ती करणे, युरोपियन पुरवठादाराकडून वापरलेला व्हर्टिकल काउंटरफ्लो कूलर खरेदी करणे किंवा नवीन उपकरणांमध्ये गुंतवणूक करणे. सहा आठवड्यांच्या मूल्यांकन कालावधीनंतर, टीमने खालील कारणांमुळे नवीन काउंटरफ्लो कूलिंग तंत्रज्ञानाची निवड केली:
औष्णिक कार्यक्षमता.** काउंटरफ्लो कुलर्स या तत्त्वावर कार्य करतात की, थंड सभोवतालची हवा पेलेटच्या स्तंभाच्या तळापासून आत शिरते आणि गरम पेलेट्सच्या खाली येणाऱ्या प्रवाहाच्या विरुद्ध दिशेने वरच्या बाजूला जाते. यामुळे हळूहळू, एकसमान तापमान प्रवणता निर्माण होते. अमेरिकन सोसायटी ऑफ ॲग्रीकल्चरल अँड बायोलॉजिकल इंजिनियर्स (ASABE) द्वारे प्रकाशित संशोधनाने याची पुष्टी केली आहे की, काउंटरफ्लो कूलिंगमुळे पेलेटच्या संपूर्ण वस्तुमानात तापमानातील फरक ५ अंश सेल्सिअसपेक्षा जास्त न राखता थर्मल शॉक क्रॅकिंग कमी होते — याउलट, हॉरिझॉन्टल सिस्टीममध्ये हा फरक १५ ते २० अंश सेल्सिअस असतो.
**स्थिर राहण्याच्या वेळेवर नियंत्रण.** काउंटरफ्लो डिझाइनमुळे व्हेरिएबल-स्पीड डिस्चार्ज मेकॅनिझमद्वारे पेलेटच्या स्थिर राहण्याच्या वेळेत अचूक बदल करता येतो. बायपास प्रोटीन घटकांमुळे जास्त चरबीयुक्त असलेले, साधारणपणे ४ ते ६ मिलिमीटर व्यासाचे दुग्धजन्य खाद्याचे पेलेट्स, नेहमीच्या पोल्ट्री खाद्यापेक्षा जास्त थंड होण्यासाठी वेळ घेतात. ॲडजस्टेबल डिस्चार्ज रेटमुळे ऑपरेटरला कन्व्हेयरचा वेग निश्चित ठेवण्याऐवजी, पेलेटच्या वैशिष्ट्यांनुसार थंड होण्याचा कालावधी जुळवता येतो.
ऊर्जा वापर.** काउंटरफ्लो कुलर्स उष्ण हवेच्या नैसर्गिक उत्प्लावकतेचा वापर करत असल्यामुळे, समान थ्रुपुटसाठी त्यांना हॉरिझॉन्टल कुलर्सच्या तुलनेत कमी फॅन पॉवरची आवश्यकता असते. मिलच्या ऊर्जा ऑडिटनुसार कुलर-संबंधित वीज वापरात अंदाजे १८% घट होण्याचा अंदाज होता.
निवडलेले उपकरण हे होंगयांग एसकेएलएन सिरीजचे काउंटरफ्लो कूलर होते, जे उत्पादन लाइनमध्ये आधीपासूनच कार्यरत असलेल्या सिरीज रिंग डाय पेलेट मिलसोबत जोडण्यात आले होते. एसकेएलएन सिरीजची रचना मध्यम ते मोठ्या फीड मिल्समध्ये अविरत कार्यासाठी केली आहे, ज्यामध्ये न्यूमॅटिक डिस्चार्ज सिस्टीम, बारीक कण परत मिळवण्यासाठी एकात्मिक सायक्लोन आणि पेलेटचा आकार बदलू नये यासाठी स्टेनलेस स्टीलच्या जाळीचा बेड यांसारखी वैशिष्ट्ये आहेत.
४. अंमलबजावणी आणि परिणाम
जुलै २०२५ मध्ये नियोजित ७२ तासांच्या देखभाल कालावधीत स्थापना पूर्ण झाली. होंगयांग तांत्रिक संघाने दूरस्थ कार्यान्वयन सहाय्य पुरवले, ज्यामध्ये वायुप्रवाह अंशांकन, विसर्जन दर प्रोग्रामिंग आणि आर्द्रता निरीक्षण प्रोटोकॉलवर ऑपरेटर प्रशिक्षण यांचा समावेश होता.
गिरणीने ३० दिवसांची कार्यक्षमता चाचणी घेतली, ज्याचे खालीलप्रमाणे संख्यात्मक परिणाम प्राप्त झाले:
| कामगिरी मेट्रिक | आधी (आडवा कूलर) | (SKLN काउंटरफ्लो) नंतर | सुधारणा |
|---|---|---|---|
| — | — | — | — |
| पेलेट टिकाऊपणा निर्देशांक (PDI) | ८९.२% | ९७.१% | +७.९ टक्के गुण |
| बॅगिंग स्टेशनवरील दंड | वजनानुसार ४.१% | वजनानुसार १.५% | -६३.४% |
| अंतिम आर्द्रतेची सुसंगतता | १०.५%–१४.२% | ११.८%–१२.३% | ±०.५% विनिर्देशाच्या आत |
| कूलरचा ऊर्जा वापर | १८.५ किलोवॅट | १५.२ किलोवॅट | -१७.८% |
| प्रति शिफ्ट पुनर्प्रक्रिया कामाचे तास | २.३ तास | ०.४ तास | -८२.६% |
PDI मध्ये ८९.२% वरून ९७.१% पर्यंत झालेल्या सुधारणेमुळे मिलचे उत्पादन ९५% च्या उद्योग मानकापेक्षा वर गेले. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, संपूर्ण ३० दिवसांच्या चाचणी कालावधीत निकालांमध्ये सातत्य टिकून राहिले, अगदी क्वाझुलू-नतालच्या दमट उन्हाळ्याच्या परिस्थितीतही, जेव्हा सभोवतालचे तापमान नियमितपणे ३० अंश सेल्सिअसपेक्षा जास्त होते.
५. ग्राहकांचा अभिप्राय आणि सेवेचा अनुभव
मिलच्या ऑपरेशन्स मॅनेजरने स्थापनेनंतरच्या आढाव्यादरम्यान तीन निरीक्षणे नोंदवली:
सर्वप्रथम, दंडातील कपातीमुळे ग्राहकांशी असलेले संबंध थेट सुधारले. “आमच्या दुग्ध उत्पादक शेतकऱ्यांच्या हे लगेच लक्षात आले. खाद्याच्या कुंड्यांमध्ये धूळ कमी झाल्यामुळे जनावरांनी खाण्यास नकार देण्याचे प्रमाण कमी झाले आणि त्यांनी मालाच्या अनियमित पुरवठ्याबद्दल फोन करणे थांबवले.”
दुसरे म्हणजे, एसकेएलएन कूलरच्या सुलभ देखभालीमुळे डाउनटाइम कमी झाला. पूर्वीच्या हॉरिझॉन्टल कूलरच्या मेकॅनिकल रॅक-अँड-पिनियन यंत्रणेच्या तुलनेत न्यूमॅटिक डिस्चार्ज सिस्टीममध्ये कमी हलणारे घटक आहेत आणि स्टेनलेस स्टील बेडचा पृष्ठभाग उत्पादन बॅचच्या दरम्यान स्वच्छ करणे सोपे आहे.
तिसरे म्हणजे, कार्यान्वयनाच्या वेळी होंगयांग टीमने दाखवलेला तत्पर प्रतिसाद हा एक वेगळेपणा दर्शवणारा घटक म्हणून नोंदवला गेला. कार्यान्वयनाच्या दुसऱ्या दिवशी एअरफ्लो सेन्सरमध्ये कॅलिब्रेशनची एक किरकोळ समस्या निर्माण झाल्यावर, तांत्रिक टीमने चार तासांच्या आत रिमोट ऍक्सेसद्वारे सुधारित पॅरामीटर सेट उपलब्ध करून दिला आणि प्रत्यक्ष जागेवर भेट देण्याची गरज न भासता ती समस्या सोडवली.
६. निष्कर्ष
हे प्रकरण दाखवते की शीतकरण तंत्रज्ञान — ज्याला पशुखाद्य गिरणीच्या रचनेत अनेकदा दुय्यम बाब मानले जाते — दुग्धजन्य जनावरांच्या खाद्यासाठीच्या पेलेटच्या गुणवत्तेत निर्णायक घटक ठरू शकते. होंगयांगच्या रिंग डाय पेलेट मिल आणि एसकेएलएन काउंटरफ्लो कूलरच्या संयोजनामुळे क्वाझुलू-नताल येथील गिरणीला आपला पीडीआय (PDI) जवळपास ८ टक्क्यांनी वाढवणे, बारीक कणांचे प्रमाण ६० टक्क्यांहून अधिक कमी करणे आणि एका कडक विनिर्देश मर्यादेत आर्द्रतेची सुसंगतता साधणे शक्य झाले. अशा बाजारपेठेत जिथे दक्षिण आफ्रिकेचे दुग्धक्षेत्र दरवर्षी अंदाजे २% दराने विस्तारत आहे आणि पशुखाद्य उत्पादक केवळ किमतीवर नव्हे, तर गुणवत्तेवर स्पर्धा करत आहेत, तिथे पेलेटिंगनंतरच्या उपकरणांमधील गुंतवणुकीमुळे कार्यान्वयन कार्यक्षमता आणि ग्राहक टिकवून ठेवणे या दोन्ही बाबतीत मोजता येण्याजोगा परतावा मिळतो.
—
माहितीचे स्रोत: एएफएमए पशुखाद्य अहवाल (ऑक्टोबर २०२५); आयएमएआरसी ग्रुप, “दक्षिण आफ्रिका पशुखाद्य बाजारपेठेचा आकार आणि मागणी २०३३”; यूएसडीए परदेशी कृषी सेवा, “दक्षिण आफ्रिका दुग्ध आणि उत्पादने वार्षिक”; एएसएबीई मानक एस३१९.४, “चाळणीद्वारे पशुखाद्याच्या बारीकपणाचे निर्धारण आणि अभिव्यक्ती करण्याची पद्धत.”*
पोस्ट करण्याची वेळ: २९ मे २०२६
